ในยุโรป โครงสร้างหลักคือ “ลีกภายในประเทศแบบพีระมิด” ที่เกิดจากการที่สโมสรกีฬาและทีมสโมสรเข้าร่วมกัน เมื่อมองจากญี่ปุ่นแล้วจะเข้าใจได้ง่ายมาก ตัวอย่างเช่น ในระบบลีกแบบพีระมิดที่มีลีกอาชีพชายของเยอรมนีอย่าง “TTBL” อยู่บนสุด ว่ากันว่ามีลีกระดับภูมิภาคของสมัครเล่นไล่ลงไปถึงราว 15 ดิวิชัน และระบบลีกถูกวางกระจายครอบคลุมพื้นที่ต่าง ๆ อย่างเป็นเครือข่าย
แต่ในเอเชีย สถานการณ์กลับต่างออกไป ลองมาดูกรณีของญี่ปุ่นกัน
1. ประวัติและพัฒนาการของ “กีฬาโรงเรียน” ในญี่ปุ่น
ว่ากันว่าประวัติของพลศึกษาที่โรงเรียนในญี่ปุ่น หรือที่เรียกว่า “พลศึกษาในโรงเรียน” นั้น ย้อนไปได้ไกลกว่า 150 ปีก่อน เดิมทีถูกกำหนดขึ้นเพื่อเป็นเวลาสำหรับฝึกฝนร่างกายของเด็ก ๆ ต่อมาในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ภายใต้สภาวะสงคราม ก็มีลักษณะของการฝึกทางทหารเข้มข้นขึ้นด้วย ในเวลานั้นวิชาก็ยังถูกเรียกว่า “ไทเร็งคะ” (วิชาฝึกร่างกาย) และมีเป้าหมายเพื่อปลูกฝังความเป็นหนึ่งเดียวผ่านการเคลื่อนไหวเป็นหมู่คณะอันเป็นเอกลักษณ์ของญี่ปุ่น
หลังสงคราม องค์ประกอบแบบชาตินิยมทหารถูกตัดทิ้ง และชื่อก็เปลี่ยนเป็น “พลศึกษา” จากเวลาสำหรับฝึกร่างกาย จึงกลายเป็นเวลาที่ใช้สนุกกับกีฬาและสร้างร่างกายที่แข็งแรงด้วยตัวเอง ปัจจุบัน “งานกีฬา” ที่มีอยู่ในโรงเรียนประถม มัธยมต้น และมัธยมปลาย ก็ยังคงสะท้อนร่องรอยของยุคนั้น ในฐานะการแข่งขันที่ดึงทั้งโรงเรียน ชุมชน และครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วม
พูดอีกอย่างก็คือ สังคมกีฬาแบบที่ “คนในท้องถิ่นทุกวัยมารวมตัวกันที่สโมสรเพื่อความสนุกและนันทนาการ ตั้งทีมแล้วลงแข่งในลีก” อย่างในยุโรป แทบไม่มีอยู่ในญี่ปุ่นช่วงหลังสงครามทันที ญี่ปุ่นในเวลานั้นมี “กีฬาโรงเรียนที่เด็กเป็นแกนหลัก” เป็นศูนย์กลาง และเทเบิลเทนนิสเองก็มีเพียงการแข่งขันที่ตัดสินแพ้ชนะกันระหว่างโรงเรียนเท่านั้น
ในทศวรรษ 1950 เทเบิลเทนนิสญี่ปุ่นเข้าสู่ยุคทอง แต่ผู้เล่นทีมชาติญี่ปุ่นในเวลานั้นส่วนใหญ่เป็นนักศึกษามหาวิทยาลัย ฮิโรฮารุ ซาโตะ ผู้เป็นแชมป์โลกคนแรก เคยทำงานบริษัทอยู่ก็จริง แต่หลังจากนั้นผู้เล่นอย่าง อิจิโร โอกิมูระ, โทชิอากิ ทานากะ, ฟูจิเอะ เอะงุจิ และ คิมิโยะ มัตสึซากิ ต่างก็เป็นแชมป์ในช่วงที่ยังเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยทั้งสิ้น ภาพของทีมชาติญี่ปุ่นในยุคนั้นคือ คนที่เริ่มเล่นเทเบิลเทนนิสตั้งแต่วัยมัธยมต้น ฝึกซ้อมต่อเนื่องในมัธยมปลาย แล้วพอเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยก็ออกไปทุ่มเทฝึกอย่างหนักเพื่อมุ่งสู่ระดับโลก นั่นคือเส้นทางของทีมชาติญี่ปุ่นในสมัยนั้น
แชร์
