Nhật Bản tiếp tục bám sát lịch thi đấu của ITTF và WTT. Cuộc đua giành suất dự Olympic khốc liệt nhất thế giới

Các tay vợt hàng đầu tham dự hơn chục giải đấu mỗi năm. Để cộng thêm điểm xếp hạng, họ không thể dễ dàng chọn phương án vắng mặt

ITTF và WTT đã công bố lịch thi đấu năm 2027. Các giải nằm trong diện này gồm WTT Champions (6 giải), Smash (4 giải), Finals (1 giải), cùng với World Cup Đôi vừa được thành lập, và cả World Cup Đơn cũng như World Cup đồng đội hỗn hợp.

So với năm 2026, tổng số giải gần như không đổi, nhưng World Cup của nam, nữ và Mixed Doubles đã được bổ sung mới. Cộng thêm các giải vô địch lục địa như Giải vô địch châu Á, Giải vô địch châu Âu, cùng các cúp lục địa như Asian Cup, nên nếu tham dự tất cả thì sẽ lên tới 16 giải.

Nhìn lại các ví dụ trước đây, không ít tuyển thủ Nhật đã cố gắng tranh suất dự Olympic bằng thứ hạng thế giới đến mức trong năm trước Olympic họ thi đấu tới 13–14 giải, rồi dần kiệt sức trong tình trạng mang chấn thương.

WTT Smash và Champions cho phép vắng mặt (hủy đăng ký), nhưng ở Champions, số lần tránh bị phạt chỉ giới hạn ở 2 giải. Quan trọng hơn cả, các tay vợt hàng đầu không dễ gì chọn phương án vắng mặt, vì họ cần tích lũy thêm điểm xếp hạng.

Điểm tích lũy trên bảng xếp hạng thế giới sẽ hết hiệu lực sau 52 tuần (khoảng 1 năm). Phần được tính là tổng điểm của 8 giải có thành tích cao nhất trong 52 tuần gần nhất. Vì vậy, các tay vợt luôn phải tham gia WTT và tiếp tục chọn những giải có khả năng thay thế mức điểm thấp trong 8 giải được tính tổng.

Ví dụ, xét về bảng xếp hạng thế giới, trường hợp của Shunsuke TOGAMI, tay vợt nam số 3 của Nhật, thì mức điểm thấp nhất trong 8 giải được tính tổng là 140 điểm. Tại WTT Star Contender, vào tới tứ kết đã có thể nhận 175 điểm, nên anh có thể vượt qua tổng điểm hiện tại. Ngoài ra, với chức vô địch tại WTT Contender Almaty kết thúc ngày 6 tháng 9, anh đã có thể vượt tổng điểm đang được tính hiện tại 260 điểm. Như vậy, ngay cả những tay vợt có quyền dự WTT Smash và Champions cũng phải tính toán rất kỹ điểm xếp hạng thế giới rồi mới quyết định tham dự Star Contender hay Contender.

Nhìn vào tiêu chí chọn đại diện cho Olympic, các tay vợt Nhật cứ phải tiếp tục ra sân

Có lẽ người để tâm đến bảng xếp hạng thế giới nhiều nhất trên thế giới chính là các tay vợt Nhật. Ở WTT Yokohama vừa qua, khi hỏi những tay vợt hàng đầu châu Âu rằng họ sẽ trải qua quãng thời gian đến Olympic Los Angeles 2028 như thế nào, tất cả đều đồng thanh: “Còn hai năm nữa, nên hiện giờ chúng tôi chưa nghĩ gì đặc biệt.” Những người có suất dự như họ, vốn là những tay vợt có thể giành quyền tham dự bằng suất đề cử mà không cần quá bận tâm đến thứ hạng.

Ngược lại, Trung Quốc về cơ bản không quyết định đại diện dựa trên bảng xếp hạng thế giới mà do hiệp hội lựa chọn. Do coi trọng thành tích ở các trận đấu quốc tế, việc một tay vợt xếp thấp trên bảng hạng được chọn cũng không phải hiếm.

Tuy nhiên, môi trường bao quanh các tay vợt Nhật lại khác. Hiệp hội Bóng bàn Nhật Bản đã công bố rằng “hai người đứng đầu bảng xếp hạng thế giới tại thời điểm tháng 1 năm 2028 sẽ là đại diện”, nên trên thực tế có thể nói cuộc đua tuyển chọn Olympic đã bắt đầu rồi.

Nếu điểm tích lũy trong 1 năm là thứ tạo nên bảng xếp hạng thế giới, người ta dễ nghĩ rằng “vậy thì chỉ cần thực sự bắt đầu từ tháng 1 năm 2027 là được”, nhưng thực tế không đơn giản như vậy. WTT Champions giới hạn tối đa 4 người mỗi hiệp hội, còn Smash là tối đa 6 người. Vì vậy, họ buộc phải luôn duy trì thứ hạng ở nhóm đầu để giữ suất tham dự.

Nói cách khác, dưới các quy tắc hiện tại của WTT, nếu không liên tục dự giải để giữ thứ hạng thì điểm sẽ hết hiệu lực, thứ hạng sẽ tụt xuống; mà khi tụt hạng thì sẽ không thể dự Champions hay Smash nữa. Hơn nữa, trong một số trường hợp, bảng xếp hạng thế giới còn được phản ánh vào tiêu chí tuyển chọn cho Giải vô địch thế giới, nên các tay vợt gần như không có thời gian nghỉ mà phải tiếp tục thi đấu WTT.

Không có đủ thời gian nghỉ dài hay đủ thời gian tập luyện, họ vẫn bị ám ảnh bởi nỗi lo “bị tay vợt xếp dưới vượt lên”

Việc những tay vợt dự Champions, Smash thi đấu ở Star Contender hay Contender là để leo lên nhóm điểm cao hơn và thay thế mức điểm thấp nhất trong điểm tích lũy. Kết quả là số giải tham dự tất yếu tăng lên, khiến mức độ khắc nghiệt càng lớn. Nếu ở môi trường như Slovenia, nơi trong một hiệp hội chỉ có 1–2 tay vợt hàng đầu, như Darko JORGIC, thì họ có thể chọn giải đấu trong khi vẫn kiểm soát được lịch trình. Nhưng ở môi trường như Nhật Bản, nơi rất nhiều tay vợt chen chúc trong top 30 bảng xếp hạng thế giới, họ buộc phải tiếp tục dự giải trong nỗi ám ảnh “bị tay vợt xếp dưới vượt lên”, mà không có đủ thời gian nghỉ dài hay thời gian tập luyện đầy đủ.

Có thể sẽ có ý kiến cho rằng “đã là tay vợt chuyên nghiệp thì đương nhiên phải thi đấu, mà hẳn cũng phải có tiền thưởng”. Nhưng trên thực tế, chỉ một số rất ít tay vợt có thể sống sung túc chỉ bằng tiền thưởng từ WTT. Ngay cả WANG Chuqin, tay vợt số 1 thế giới ở nội dung đơn nam (Trung Quốc), tiền thưởng đơn giành được trong 1 năm qua cũng chỉ vào khoảng 71,22 triệu yên (quy đổi theo 1 đô la = 155 yên). Với các tay vợt Trung Quốc, không phải toàn bộ tiền thưởng đều về tay họ; ngoài ra còn có lương từ hiệp hội, thu nhập ở Super League, và tiền hỗ trợ từ nhà tài trợ.

Tiền thưởng đơn của JANG Woojin, tay vợt xếp thứ 10 thế giới (Hàn Quốc), vào khoảng 20,86 triệu yên. Chi phí đi lại đến các giải WTT là do họ tự chi trả, và ở Star Contender hay Contender, ngoài vé máy bay còn có tiền khách sạn cũng phải tự lo. Nếu đi cùng HLV riêng hay nhân sự hỗ trợ, gánh nặng ấy cũng lại dồn lên chính tay vợt. Thực tế là phần lớn các tay vợt hàng đầu châu Á đang tự mình hoặc thông qua đơn vị chủ quản gánh khoản chi phí rất lớn, bao gồm cả lệ phí tham dự giải; nếu đơn vị chủ quản không có ngân sách thì chính tay vợt phải tự gánh toàn bộ chi phí.

Vấn đề không chỉ dừng ở tiền bạc. Việc di chuyển quốc tế liên tục bào mòn cả thể chất lẫn tinh thần. Ngay cả khi giành được suất dự Giải vô địch thế giới hay Olympic, cái giá phải trả để đổi lấy vinh quang ấy cũng cực kỳ lớn.

Số tay vợt Nhật trong top 50 bảng xếp hạng thế giới lên tới 6 nam và 11 nữ, gần bằng Trung Quốc. Từng có câu nói rằng “cội nguồn sức mạnh của Trung Quốc nằm ở chỗ chỉ những người vượt qua được cuộc cạnh tranh khốc liệt trong nước mới có thể trở thành đại diện”.

Liệu Nhật Bản bây giờ có đang ở đúng hoàn cảnh giống Trung Quốc thời đó không? Trình độ cao của làng Bóng bàn Nhật hiện nay được dựng lên trên nền tảng cạnh tranh nội bộ khắc nghiệt và cuộc sống thi đấu đến tận cùng khả năng của những tay vợt hàng đầu.