Sự thật về nguồn gốc bóng bàn 2 [Sự ra đời của bóng bàn] — Lawn Tennis bắt đầu từ “Jeu de Paume” và nở rộ trong Đôi hỗn hợp

Sự thật về nguồn gốc bóng bàn〈phần 2〉　Đăng trên số tháng 7 năm 2020 của 卓球王国

　Tác giả gốc của bộ manga lịch sử bóng bàn 『マンガで読む卓球ものがたり』 (do 卓球王国 xuất bản), đồng thời là cây bút chuyên bình luận về bóng bàn, ông ITO Jota, giới thiệu những câu chuyện thú vị ẩn sau lịch sử bóng bàn cùng bối cảnh của chúng. Một người mê lịch sử bóng bàn đã đào sâu đến tận cùng để làm sáng tỏ sự thật về sự ra đời của bóng bàn. (phần sau)

※Bài viết này là bản đăng lại nội dung từ thời điểm xuất bản năm 2020. Thông tin là của thời điểm đó.

●Tài liệu tham khảo: Sách chọn lọc về khoa học thể thao “Tennis to Dress” do Masahiro Inagaki biên soạn (Soubunsha), “Table Tennis Collector” ITTF

【Sự ra đời của bóng bàn】

〈Tiếp theo phần trước〉

Lawn Tennis bắt đầu từ “Jeu de Paume”, rồi nở rộ nhờ Đôi hỗn hợp

　Vào cuối thế kỷ 11, trong một tu viện ở Pháp, trò chơi gọi là “Jeu de Paume (jeudepaume)” đã ra đời. Nói theo tiếng Anh, Jeu de Paume là game of palm, tức “trò chơi bằng lòng bàn tay”. Đó là trò dùng lòng bàn tay đánh một quả Ball nhồi lông hoặc vải trong túi da.
　Đến giữa thế kỷ 16, người ta bắt đầu dùng Racket căng dây ruột, và rồi dần dần nó được gọi là “tennis”. Có giả thuyết cho rằng “tennis” bắt nguồn từ tiếng Pháp “tenez” (này, xin mời), nhưng cũng có nhiều giả thuyết khác nữa, nên thực ra vẫn chưa được làm rõ. Sang thế kỷ 18, trò này lan khắp châu Âu, nhưng tennis thời kỳ đó khá khác với tennis hiện đại. Người ta dùng những tòa nhà chuyên dụng gọi là “sân bóng”, và trò chơi này gần giống như sự kết hợp giữa squash và tennis hiện đại, có cả việc tận dụng phản xạ từ các bức tường bốn phía; nó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu như giới quý tộc.

Thế kỷ 16, Henry VIII đang tận hưởng “Jeu de Paume” (tác phẩm năm 1883)

　Đến thế kỷ 19, tầng lớp trung lưu — những doanh nhân và giới trí thức trở nên giàu lên nhanh chóng nhờ Cách mạng công nghiệp — bắt đầu tìm kiếm các hình thức giải trí. Trong bối cảnh đó, năm 1873, một người tên Walter Clopton Wingfield đã cho ra mắt bộ dụng cụ gồm một Net có thể dựng ngoài trời và một Ball cao su có thể nảy trên cả cỏ, rồi gọi nó là “Lawn (cỏ) Tennis”. Nói cách khác, chỉ cần có bãi cỏ là ở đâu cũng có thể bắt chước chơi tennis. Và nó lập tức trở thành một cơn sốt lớn.
　Điều khiến nó bùng nổ, thật bất ngờ, lại là Đôi hỗn hợp. Thời đó, cơ hội gặp gỡ giữa nam và nữ chưa kết hôn rất hạn chế. Có những trò giải trí tập thể như khiêu vũ hay croquet (môn thể thao là tiền thân của gateball), nhưng không có hình thức nào để nam và nữ ghép cặp 1-1 mà cùng chơi. Vì thế, Wingfield đã bán trò này như một môn dành cho Đôi hỗn hợp. Chính vì vậy mà người ta đổ xô theo. Lịch sử nhiều khi vẫn vận hành theo kiểu như thế này.
　Cơn sốt ấy lớn đến mức, gần như hằng tuần đều có những bữa tiệc tennis được tổ chức trong các gia đình có khu vườn rộng. Đó là tiệc của cả gia đình, nên các cô gái phục vụ trà và bánh ngọt, còn các cậu trai thì đảm nhiệm việc nhặt các Ball lăn vào bụi cây hay đám cây cảnh. Đó chính là khởi đầu của ball boy. Ngày nay bóng bàn cũng có ball boy và ball girl, nhưng vốn dĩ đây chỉ là tập quán của tennis. Tập quán để trẻ em nhặt Ball ở các giải quốc tế dành cho người lớn, nghĩ kỹ mà nói thì khá kỳ lạ, thực ra bắt nguồn từ những bữa tiệc tennis trong gia đình.
　Ngay từ năm 1877, giải Wimbledon đầu tiên đã được tổ chức. Một câu lạc bộ tennis đã nghĩ ra biện pháp tình thế là treo thưởng để tập hợp các Player, rồi thu tiền vào cửa từ khán giả, nhằm kiếm kinh phí sửa chữa con lăn dùng để bảo dưỡng sân. Việc đó thu lời hơn dự kiến rất nhiều, và từ đây các giải tennis sẽ phát triển mạnh thành một loại hình kinh doanh biểu diễn. Trái ngược với bóng bàn, các giải tennis ngay từ đầu đã là một hoạt động thương mại.
　Lawn Tennis cũng đã được truyền sang Nhật chỉ một năm sau giải Wimbledon đầu tiên. Người đặt tên cho nó là “teikyū” (tennis sân vườn) là nhà giáo dục Chūman Kanae, nhưng ông biết đến những bữa tiệc tennis trong gia đình ở Anh rồi đặt tên như vậy hay chỉ đơn giản liên tưởng từ bãi cỏ (lawn) thì vẫn chưa rõ.